Đại-tá Hồ Ngọc-Cẩn sinh ngày 24 tháng 3 năm 1938, tại Cần-thơ. Thân phụ là một hạ sĩ quan trong quân
đội Quốc-gia Việt-Nam. Thủa nhỏ ông rất khỏe mạnh, tính tình hiền hậu, giản dị, trầm tư, và ít nói. Khi ông
bắt đầu đi học (1945) thì chiến tranh Pháp-Việt bùng nổ, nên sự học bị gián đoạn, và mãi đến năm 1947
ông mới được đi học lại. Năm 1951, phụ thân nộp đơn xin cho ông nhập học trường Thiếu-Sinh-Quân
(TSQ).
  Hồ Ngọc Cẩn được thu nhận vào lớp nhì trường TSQ  đệ nhất quân khu niên khóa 1951-1952. Trường
này dạy theo chương trình Pháp. Ông đỗ Tiểu Học năm 1952. Cuối năm 1952, trường TSQ đệ nhất quân
khu di chuyển từ  Gia-Định về Mỹ-Tho.
Hiệp định Genève ký ngày 20-7-1954,.Ngày 19 tháng 8 năm 1954 trường TSQ đệ tam quân khu
di chuyển từ Hà-nội vào và sát nhập với trường TSQ đệ nhất quân khu ở Mỹ-Tho. Niên học 1954-1955,
trường TSQ đệ nhất quân quân khu bắt đầu dạy chương trình Việt và chỉ mở tới lớp đệ ngũ.  Hồ Ngọc-
Cẩn học xuất sắc về môn Việt-văn; trong các kỳ luận văn bài của Hồ Ngọc Cẩn thường được tuyển chọn
là bài xuất sắc và đọc cho cả lớp nghe. Hồ Ngọc Cẩn rất thích thơ văn, cho nên Ông bắt đầu làm thơ từ
thời gian mộng mơ này.
Năm 1955-1956, Hồ Ngọc Cẩn được gửi lên học tại Liên Trường Võ Khoa Thủ-đức về vũ khí. Sau ba
tháng, Ông đậu chứng chỉ chuyên môn về vũ khí bậc nhất với hạng ưu. Sáu tháng sau đó,Ông đậu chứng
chỉ bậc nhì, và bắt đầu nhập ngủ vào quân đội với cấp bậc Binh Nhì.
Quy chế dành cho các TSQ Việt-Nam Cộng Hòa thời ấy như sau: một học sinh ra trường với ba tháng đầu
với cấp bậc Binh Nhì, ba tháng sau  với cấp bậc Hạ Sĩ, ba tháng sau thăng Hạ Sĩ Nhất, và ba tháng sau
nữa thăng Trung Sĩ. Chín tháng sau Hồ Ngọc Cẩn là Trung Sĩ huấn luyện viên về vũ khí.
Từ năm 1957 bọn Bắc cộng bắt đầu cướp phá Dân Quân Việt Nam Cộng Hòa; bọn chúng giết haiI dân
lành và đánh phá quân đội. Để có đủ sức mạnh bảo vệ lảnh thổ và dân chúng, Quân ĐộI VNCH cần phảI
có nhiều đơn vi thiện chiến và nhiều sĩ quan, cho nên Bộ Quốc-Phòng VNCH cho mở các khóa sĩ quan
đặc biệt. Được nhập học trường sĩ quan, tất cả các Hạ Sĩ Quan có trên năm năm công vụ và có bằng
Trung-học đệ nhất cấp. Với sự nâng đỡ đặc biệt của Đại Tướng Lê Văn-Tỵ Tổng Tham Mưu Trưởng, cựu
Thiếu Sinh Quân; các Hạ Sĩ Quan xuất thân từ trường TSQ có thâm niên công vụ đều được nhập học
trường sĩ quạn. Với sự nâng đỡ đặc biệt này, đất nước VNCH có rất nhiều sĩ quan anh dũng trên chiến
trường,̀ gương mẩu, và anh hùng trong Quân ĐộI VNCH.
Hồ Ngọc-Cẩn tốt nghiệp khóa 2 sĩ quan đặc biệt với cấp bậc Chuẩn Úy. Sau khi ra trường, Chuẩn Úy Hồ
Ngọc-Cẩn theo học một khóa huấn luyện Biệt Động Quân  với chức vụ Trung Đội Trưởng và về phục vụ
tại Khu 42 chiến thuật gồm các tỉnh Cần-Thơ (Phong-Dinh), Chương-Thiện, Sóc-Trăng (Ba-Xuyên), Bặc-
Liêu, Cà-Mau (An-Xuyên). Tiểu đoàn Chuẩn Úy Hồ Ngọc Cẩn phục vụ là Tiểu đoàn 42 BĐQ đóng tại Bặc-
liêu, được tặng danh hiệu là tiểu đoàn Cọp Ba Đầu Rằn. Tiểu đoàn mang số 44 đóng tại Ba-xuyên, được
tặng danh hiệu là Cọp Xám U Minh Hạ.
Ông ca tụng sự chiến đấu của Quân Đội VNCH như sau:
                                                               "Lương bổng cho người lính VNCH chỉ gọi là tạm đủ ăn,
doanh trại đơn sơ, và trang bị thiếu thốn; nhưng họ chiến đấu như đoàn sư tử.”
 Sau cuộc hành quân tiêu diệt tiểu đoàn cơ động Sóc Trăng địch, Trung Úy Hồ Ngọc Cẩn được thăng cấp
Đại Úy. Cuối năm 1966, ĐạI úy Hồ Ngọc Cẩn, Tiểu Đoàn Phó Tiểu Đoàn 42 BĐQ, được giao phó nhiệm vụ
mới Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 1 Trung Đoàn 33 Sư Đoàn 21. Việc đầu tiên của ĐạI úy Hồ Ngọc Cẩn
khi làm Tiểu Đoàn Trưởng là xin Tư Lệnh Sư Đoàn cho tất cả các sĩ quan, hạ sĩ quan xuất thân trường
TSQ về chiến đấu cùng với mình để truyền lạI kinh nghiệm chiến trường mà tại quân trường không đi vào
chi tiết; hơn nữa, truyền thống của TSQ khi ra trận thà chết thì chết chứ không lùi. ĐạI úy Hồ Ngọc Cẩn đã
được thỏa mãn một phần yêu cầu.
Suốt năm 1967, Tiểu Đoàn Trưởng Hồ NgọcCẩn với tiểu đoàn 1/33 Sư Đoàn 21 tung hoành trên khắp
lãnh thổ miền Hậu-giang:  Đại-ngãi, Tắc-Vân, Kiên-Hưng, Thác-Lác, và Cờ-Đỏ. Sau trận tổng công kích
Tết Mậu-Thân, Đại Úy Hồ Ngọc Cẩn được thăng cấp Thiếu Tá. Năm 1968, Thiếu Tá Hồ Ngọc Cẩn là
người có nhiều huy chương nhất trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa gồm 1 Đệ Tứ Đẳng Bảo Quốc Huân
Chương, 25 Anh Dũng Bội Tinh với Nhành Dương Liễu, 45 Anh Dũng Bội Tinh với các loại Ngôi Sao, 3
Chiến Thương Bội Tinh và 4 Huy Chương Hoa Kỳ.
Năm 1970, Thiếu Tá Hồ Ngọc Cẩn được thăng cấp Trung Tá, Ông rời Tiểu Đoàn 1/33 Sư Đoàn 21 nhận
nhiệm vụ Trung Đoàn Trưởng Trung Đoàn 15 Sư Đoàn 9.
 Năm 1972, Trung Tá Hồ Ngọc Cẩn được lệnh di chuyển Trung Đoàn 15 từ miền Tây lên giải tỏa An-Lộc.
Cuối năm 1973, Trung Tá Hồ Ngọc Cẩn được thăng cấp Đại Tá và trở về chiến trường sình lầy với
chức vụ Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng Tỉnh Chương-Thiện, Vị Tỉnh Trưởng trẻ tuổi nhất của nước
Việt Nam Cộng Hòa  lúc ông mới có 35 tuổi. Khác vớI các vị Tỉnh Trưởng, Ông nóI:
        “Tôi lặn lội suốt mười bốn năm qua, gối chưa mỏi, và kinh nghiệm vẫn chưa đầy đủ. Chỉ huy Trung
Đoàn là được rồi.”
 ĐạiTá Hồ Ngọc Cẩn đã đóng góp rất rất nhiều công lao trong công cuộc bảo vệ lảnh thổ nước Việt Nam
Cộng Hòa. Suốt một đời người đã tận tụy hy sinh với nước non, Ông luôn luôn đảm nhận những chức vụ
khó khăn nhưng lúc nào cũng khiêm nhường hết mực, giữ cuộc sống trong sáng và thanh liêm, và tâm tư
lúc nào cũng hướng về những thế hệ đàn em. Mặc dù danh tiếng của Ông rất lừng lẫy nhưng Ông luôn
dùng lời khiêm tốn và hết sức chân thành, Ông nói:
                                     “ Làm Tỉnh Trưởng một vài năm, tôi phải ra đi để có chỗ tiến thân cho đàn
em. Bấy giờ tôi xin về trường TSQ phụ trách các lớp huấn luyện Đại Đội Trưởng, Tiểu Đoàn Trưởng, và
đem những kinh nghiệm thu nhặt được trong mười mấy năm qua dạy đàn em. Tôi sẽ thuật trước sau hơn
ba trăm trận đánh mà tôi trải qua.”
Ôi cao cả biết mấy!  Một tấm chân tình với nước vớI non với thế hệ chiến binh đàn em của Người.
Bất hạnh thay!.Ước muốn đó chưa thành sự thật… Ngày ma quỉ lạI đến.
Ngày 30 tháng 4 năm 1975 tạI Thủ Đô SàI Gòn vào lúc 9 giờ bảy phút sáng; Dương Văn-Minh, quyền
Tổng Thống nước Việt Nam Cộng Hòa, đã khiếp nhược đọc lệnh đầu hàng. Nưng, Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu
Khu Trưởng Tỉnh Chương-Thiện Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn cương quyết giữ vững lòng yêu nước Việt Nam
Cộng Hòa, giữ gìn từng tấc đất thân yêu của Quốc Gia Việt Nam Cộng Hòa cho đến viên đạn cuốI cùng.
Tiểu Khu Chương-Thiện hưởng thêm hơn 15 giờ tự do.  Bọn ác quỉ cộng-quân, tay sai Tàu Cộng, xông
vào cướp Tiểu Khu Chương Thiện lảnh thổ Nước Việt Nam Cộng Hòa đã đền tội rất nhiều.
Đại Tá Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng Tỉnh Chương-Thiện Hồ Ngọc Cẩn bị bọn ác quỉ cộng-quân,
tay sai Tàu Cộng, bắt . Toàn thể Dân Quân Việt Nam Cộng Hòa đều khóc cho vị anh hùng dân tộc.
Ngay khi bắt Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn; một  tên chuột chù, Năm Thanh, hùng hổ chỉa khẩu K 54 vào đầu Đại
Tá Hồ Ngọc Cẩn la hét như loàI hoang dã. Đại Tá mỉm cười.















Bọn cướp Bắc cộng, tay sai Tàu Cộng, thực hành ngay cách giết người man rợ của chúng để khủng bố
tinh thần áI quốc của Dân Quân VNCH.
Bọn cướp Bắc cộng để Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn lên một chiếc xe mui trần, chở đi khắp thành phố Chương-
thiện cho dân chúng xem để làm nhục Ông. Ngồi trên xe, Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn thản nhiên mỉm cười, vẫy
tay chào dân chúng. Sau đó, bọn chúng tập hợp bọn lâu la ngay  trước tòa hành chánh để kết tội Đại Tá
Hồ Ngọc Cẩn theo lệnh của Tàu cộng. Bọn ác quỉ kêu gọi dân chúng đứng lên tố cáo Ông, rồi muốn đánh
muốn chửi tùy thích. Nhưng chỉ có vài tên trong bọn chúng tố cáo Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn là ác ôn có nợ
máu. Dân chúng không có ai lên tiếng cả. Bọn ác quỉ tiếp tục hỏi: Ai đồng ý xử tử Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn thì
dơ tay lên. Không một ai dơ tay cả. Thế là cuộc giết ngườI hèn hạ ngừng lại.
Bọn ác quỉ Bắc cộng không thi hành đúng  lệnh quan thầy Tàu cộng “giết ngay, giết  sạch những ngườI
Việt Nam yêu nước “ vì Tàu cộng sợ rằng môṭ ngày nào đó Dân Quân Việt Nam đánh đuổI bọn tay sai Băć
cộng và lấy lạI nước Việt Nam. Bọn man rợ Bắc Cộng bị khiển trách nặng nề cho nên chúng vộI vã tập
hợp đủ thứ lâu la và dùng mọI thủ đoạn để giết ngay Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn.                                     
 Ba tuần sau, cuộc giết Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn lại diễn ra ở sân vận động Cần-thơ. Lần này bọn tay sai Tàu
cộng chuẩn bị kỹ hơn, chúng cho tụi bò vàng, bò rằng, bò đen xen lẫn với những ngườI theo chúng. Cũng
bản cũ soạn lại, nhưng chúng khôn khéo hơn, chúng không hỏi Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn có nợ máu với ai thì
hãy ra mà xỉ vả và đánh đập. Bọn chúng chỉ hỏi: Ai đồng ý xử tử Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn thì dơ tay. Đám bò
dơ tay và một số trong gia đình bọn chúng dơ tay. Dân chúng không dơ tay.      















                                                            
Bọn chúng hỏi Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn có nhận những tội mà tòa án nêu ra không?  Đại Tá cười nhạt, Ông
nóI:
"Nếu tôi thắng trong cuộc chiến, tôi sẽ không kết án các anh như các anh kết án tôi. Tôi cũng không làm
nhục các anh như các anh làm nhục tôi. Tôi cũng không hỏi các anh câu mà các anh hỏi tôi. Tôi chiến
đấu cho tự do của người dân Việt Nam Cộng Hòa. Tôi có công mà không có tội. Không ai có quyền kết tội
tôi. Lịch sử sẽ phê phán đoán các anh là giặc đỏ hay tôi là ngụy. Các anh muốn giết tôi, cứ giết đi. Xin
đừng bịt mắt".
Rồi Đại Tá Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng Tỉnh Chương-Thiện Hồ Ngọc Cẩn hô to:
    
                 
                       
  " Việt-Nam Cộng Hòa Muôn Năm!  Đả đảo Cộng-sản."



                               
                    Năm sáu tên cộng phỉ, tay sai Tàu cộng, nhào vô tấn công như lũ lang sói, chúng la hét man
rợ và đánh đấm người anh hùng sa cơ hết sức tàn nhẫn.   
Đại Tá Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng Tỉnh Chương-Thiện Hồ Ngọc Cẩn, NgườI đã bảo vệ lảnh thổ
nước Việt Nam Cộng Hòa đến hơi thở cuốI cùng, nhìn Quốc Dân Đồng Bào Việt Nam Cộng Hòa lần sau
hết rồI ra đi trong niềm tiếc thương của Dân Quân Cán Chính Việt Nam Cộng Hòa.




















Sau khi Đại Tá Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng Tỉnh Chương-Thiện Hồ Ngọc Cẩn bị bắn chết, dân
chúng hiện diện khóc như mưa như gió. Trời tháng năm đang nắng chói chang, tự nhiên sấm chớp nổ
rung động không gian rồi một trận mưa như trút xuống. Nắng mưa là hiện tượng bình thường của trời đất.
Nhưng dân chúng Cần-Thơ thì cho rằng: Trời khóc thương cho người anh hùng, gặp cơn nguy nan của
đất nước.  
                                 
                                                              

          

                     
TrờI Đất cũng đồng tình cảm nhận sự đau thương của    
                                      dân tộc  Việt-Nam Cộng Hòa.        



                             Hàng năm vào ngày 30 tháng tư, dù ở bất cứ nơi nào Dân Quân Việt Nam Cộng Hòa
cũng nhắc nhớ đến công ơn Đại Tá Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng Tỉnh Chương Thiện Hồ Ngọc
Cẩn, có người mua bó hoa, có người mua nhan đèn cầy vào chùa hoặc nhà thờ hoặc là những nơi làm lễ
Tưởng Niệm Ngày 30 Tháng Tư Ngày Quốc Hận đặt hoa hay đốt nhan cầu nguyện cho linh hồn  Đại Tá
Hồ Ngọc Cẩn  được siêu thoát. Dân Quân Việt Nam Cộng Hòa nguyện rằng: “ Một ngày không xa, Dân
Quân Việt Nam Cộng Hòa sẽ quét sạch bọn hôi tanh ra khỏI Dinh Tỉnh Trưởng Chương Thiện để làm Đền
Thờ cho Ông”
                    








                                                                                                                                             
                    




   Đại Tá Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng Tỉnh Chương-Thiện Hồ Ngọc Cẩn, nhà yêu nước Việt
Nam vì Ông chiến đấu không những cho ngườI dân Việt Nam Cộng Hòa mà cho cả mọI ngườI dân Việt
Nam, bị bọn ác quỉ Bắc cộng  tay sai Tàu cộng hành quyết̉ dã man; nhưng lòng yêu nước của Ông được
ngườI dânViệt Nam muôn đờI noi theo, ghi nhơ,́ và kính phục.               
                                                                                                

                                                                                         Trần Văn TàI
                                                                       Sinh Viên Sĩ Quan Thủ-Đức, Khóa 4/70



*Trong thời gian 1951-1952, trên toàn lãnh thổ VN có 7 trường TSQ, phân phối như sau:
_ Trường TSQ đệ nhất quân khu, ở Gia-định.
_ Trường TSQ đệ nhị quân khu ở Huế.
_ Trường TSQ đệ tam quân khu ở Hà-nội.
_ Trường TSQ Móng- cáy dành cho sắc dân Nùng.
_ Trường TSQ đệ tứ quân khu ở Ban-Mê-Thuột.
_ Trường TSQ Đà-lạt của quân đội Pháp.
_ Trường TSQ Đông-Dương của quân đội Pháp, ở Vũng-Tầu.
**Trong quyển sách " Ngũ Hổ U-Minh",  tác giả hết lòng ca ngợi năm Tiểu Đoàn Trưởng nổi danh can
đảm, có máu văn nghệ, và phong lưu tiêu sái tại chiến trường cực Nam năm 1966.
                                      Đai-úy Hồ Ngọc-Cẩn, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 1/33 Sư Đoàn 21,
                                      Thiếu-tá  Lưu Trọng-Kiệt, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn  42 BĐQ.
                                      Thiếu-tá Nguyễn Văn-Huy, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn  44 BĐQ,
                                      Thiếu-tá Lê Văn-Hưng, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn  2/31 Sư Đoàn 21.
                                      Đại-úy Vương Văn-Trổ, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn  3/33 Sư Đoàn 21.
***Cuộc xử Đại Tá Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng Tỉnh Chương Thiện Hồ Ngọc Cẩn  do hai nhân
chứng thuật lại:
*Một là Trung-tá Bùi Văn Địch (Hiện sống ở Berlin, Đức), xuất thân trường Thiếu-sinh-quân Hà-nội, sau di
vào Mỹ-tho. Trung-tá Địch đã sống với Cẩn 2 năm tại trường Thiếu-sinh-quân Mỹ-tho. Thời gian 1972, cả
hai từng cùng phục vụ tại sư đoàn 9 bộ binh.
Hai là phu nhân của Trung-tá bác-sĩ Jean Marc Bodoret, nhũ danh Vũ-thị Quỳnh-Chi (Hiện sống ở
Marseille), em ruột của cựu Thiếu-sinh-quân Vũ Tiến Quang. Quang là người nạp đạn cho Cẩn xử dụng
khẩu đại liên 30, bắn đến viên đạn cuối cùng trong công sự chiến đấu tiểu khu Chương-thiện. Bà Bodoret
chứng kiến tận mắt hai cuộc xử án Cẩn.

TàI liệu tham khảo:
·        ĐạI Tá Hồ Ngọc Cẩn, Anh Hùng Tử Khí Hùng Không Tử………………Yên tử cư si ̃ Trần ĐạI Sĩ
·        ĐạI Tá Hồ Ngọc Cẩn, Anh Hùng Vị Quốc Vong Thân……………….Phạm Phong Dinh

,